Televole ve İntihar

Okan Cem Çırakoğlu
okanc@baskent.edu.tr
ELYADAL

24 Kasım 2003, Cumhuriyet - Televole izleyip ölüme gidiyorlar.
 

Giresun'daki intihar vakalarının artmasının iki suçlusu bulundu: Yağmurlu hava ve televole pogramları.

Giresun (AA) - Giresun bu yıl meydana gelen intihar olaylarında bir önceki yıla göre yüzde 100'den fazla oranda artışın nedenlerini araştırıyor. Giresun Valisi Ali Haydar Öner, televole programlarında işlenen lüks hayatın ülkenin yaygın yaşam tarzı gibi gösterilmesinin gençleri bunalıma sokarak intihara sürüklediğini söyledi. İl Emniyet Müdürü Süleyman Turşucu da il sağlık müdürlüğü ve Karadeniz Teknik Üniversitesi'ne (KTÜ) birer yazı yazarak intihar nedenlerinin araştırılması için çalışma başlatılmasını istediklerini belirtti. Vali Öner, son yıllarda Giresun'da bütün suç türlerinde azalma olduğunu, ancak intihar ve intihar girişimi olaylarında büyük oranda artış yaşandığını belirtti. Giresun'un kapalı ve rutubetli havasının insanlar üzerinde olumsuz psikolojik ortam yarattığını anlatan Öner, televizyondaki televole programlarında işlenen lüks hayatın ülkenin yaygın yaşam tarzı gibi gösterilmesinin, gençleri bunalıma sokarak intihara sürüklediğini iddia etti.
 

Karadeniz’in diğer illerinde de intiharlar artmış mı?

Karadeniz’deki birçok ilimiz, Giresun’un iklim özelliklerini taşıyor. Bu açıklamaları dikkate aldığımızda Trabzon, Samsun gibi illerimizde de intiharların artmış olması gerekir. Ayrıca bu iklim koşullarını binlerce yıldır süregelen bir sabit değişken olarak almak gerekmez mi? Ortalamada Giresun’un iklimi bin yıllardır aynı iklim. Neden son bir yılda intiharlarda artışa neden olsun? Havaların kapalı olmasının ve nemin, intihar nedeni olarak belirtildiği hiçbir akademik kaynakla bugüne kadar karşılaşmadım. Olumsuz duygudurumla kapalı havalar arasındaki ilişkiye klasik koşullama ilkelerine dayanılarak bir açıklama getirilebilir; ama bu insanın kapalı havalarda intihar edeceğini asla göstermez.

Televoleler çok uzun süredir yayınlanıyor iki yıldan beri değil. Neden intiharları artırsın?

Televoleler uzun süredir yayında olan program türleri ve toplumsal etkileri hâlâ araştırılıyor; ancak, henüz “televoleler intihara neden oluyor” gibi nedensellik içeren bir bulguya rastlamadım. Zaten böyle bir bulguya ulaşabilmek için tasarlanacak araştırmanın deneysel bir yöntem izlemesi gerekir. Öncelikle, araştırma yapmak gerektiğini belirtmeye gerek yok, sanırım. Böyle bir araştırmanın ele alacağı değişkenlerin bütünüyle denetlenebilmesi ve yalnızca televole değişkenini üzerinde oynama yapılabilmesi (manipülasyon) gerçek yaşam koşullarında neredeyse olanaksızdır. Laboratuar ortamında yapılacak böyle bir deney de geçerlilik açısından tartışmaya açık olacaktır. Uzun süredir yayınlanan televole programlarının nasıl olup da son bir yılda intiharları artırdığı ayrı bir merak konusudur. İzleyebildiğim kadarıyla bu programların içeriğinde son bir yılda önemli değişiklikler olmamıştır. Televoleleri izleyen yetişkinler olduğu da bilinmektedir. Eşine, çocuğuna oradaki yaşamı sunamayan babalar, çocuklarıyla lüks alışveriş merkezlerine gidemeyen anneler, bu durumdan etkilenip intihar ediyorlar mı? Buna güvenilir bir yanıt verebilmek için de bilimsel araştırmalar yapmak gerekir.

Sağlıklı istatistiklere ulaşamamak, Türkiye’deki araştırmacıların oldukça sık karşılaştığı bir durumdur. İntihar oranlarındaki artış, gerçekten intiharlardan kaynaklanabileceği gibi, bu yıla ait istatistiksel kayıtların daha sağlıklı tutulmuş olmasından da kaynaklanıyor olabilir (ya da geçen yılki kayıtların iyi tutulmamasından). İntiharın konusundaki önemli tartışmaların biri de intiharın her zaman için kesin olarak tanımlanamayışı ile ilgilidir. Tek kişilik trafik kazaları, başka kazalar, alkol komaları ya da zehirlenmelerin bir kısmının intihar olup olmadığını nasıl bilebiliriz? Sonuç olarak doğası gereği intihar istatistiklerinin tamamının her zaman için güvenilir kaynaklar olmadığını söyleyebiliriz..

Yine aynı haberde İl Emniyet Müdürü Sayın Süleyman Turşucu’nun Sağlık Bakanlığı ve Karadeniz Teknik Üniversitesi’nden bilimsel çözüm konusunda yardım istediği belirtiliyor. Doğru yaklaşım hangisi dersiniz?

Not: Yapılan sayısız araştırma, en yüksek intihar oranının 15-24 yaş arasında olduğunu göstermektedir. Bilinen en yaygın intihar nedenleri olarak depresyon, diğer psikopatolojiler, aile içi anlaşmazlıklar ve aile içi şiddet, uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımı sayılabilir.
 

26 Kasım 2003