Milli Piyango Yılbaşı Çekilişi ve Şanslı Sayılar

Doğan Kökdemir
kokdemir@baskent.edu.tr
ELYADAL

18 Aralık 2003, Milliyet - 'Şans Dopingi'ni Yabana Atmayın!
(Haber: Gülay Fırat)

http://www.milliyet.com.tr/2003/12/18/yasam/yas03.html

Milli Piyango'nun 10 trilyonluk yılbaşı ikramiyesinin çekilişi için geri sayım başladı. Talih kuşunu yakalamak için, şans ve olasılık kavramlarını inceledik.

Sonu 3 ile bitenin şansı yüzde 27
Dr. Meral Yay (Mimar Sinan Ü.): 22 yılın çekiliş sonuçlarına göre; çeyrek biletin yüzde 55, tam biletin yüzde 14, yarım biletin yüzde 31 şansı var. Sonu 1 ile biten biletlere ikramiye çıkma şansı yüzde 5, sonu 2 ile bitenlere yüzde 14, sonu 3'le bitenlere ise yüzde 27'dir. 1 ile başlayan biletlere ikramiye çıkma şansı yüzde 9, 2 ile başlayanlara çıkma şansı yüzde 23 ve 3 ile başlayanlara çıkma şansı yüzde 18'dir.

Bileti sol elle çekin
Rezzan Kiraz (Astrolog): Gökyüzünün konumu insanların şansını artırır. Yıldızlar, üç önemli gün tavsiye ediyor: Venüs günü: İyi, kaliteli, lüks yaşam anlamında olup cuma günüdür. Jüpiter günü: Bolluk, bereket, şans, keyif ve eğlence anlamındadır, günü perşembedir. Güneş günü: Başarı, bolluk bereket anlamına gelir, günü pazardır. Ayrıca 06.30 - 07.00'de, veya 13.00 - 14.00'te alınmalı. Çekerken, sol el kullanılmalı. Tabii çok iyi konsantre olup şüphe duymadan 'ikramiyeyi kazanacağım' demeli.

Kırmızı giy şansın artsın
Metin Yahya Üster (renkbilimci ve numarolog): Evrenin yılbaşı enerjisi kırmızı, mavi ve eflatun renkte olup insanlara şans ve güç enerjisi yayar. Bu renklerin bir de rakamları vardır: kırmızı 1, mavi 5 ve eflatun 7. Şanslarını iyi değerlendirmek isteyenler, üzerlerinde bu renkleri taşımalı, biletlerinde bu sayıların olmasına özen göstermeli.

Çeyrek biletin şansı fazladır
Nimet Özden (Eminönü Bahçekapı'da Nimet Abla gişesi sahibi): 100'lük pakette 20 amorti, 4 çift rakam garantidir. Çeyrek biletin adedi fazla olduğundan çıkma şansı tam ve yarım bilete göre daha fazladır.

Şans oyunları az enerji ile çok fazla ödülün kazanabileceği oyunlardır. Belki de bu yüzden her yıl, özellikle yılbaşı Milli Piyango çekilişleri gündeme oturur. Şanslı sayılar, kazanma olasılığınızı artıracak bayilerin listeleri, hatta yukarıdaki haberde de görüldüğü gibi "bileti sol elle çekmek" ve "kırmızı giyip şansınızı artırmak" davranışsal öneriler de gazetelerde yerlerini alırlar. Diğer bir deyişle eğer yeni yıla zengin girmek istiyorsanız uzmanlar (!) size sayısız yöntem gösterecektir.

Sonu 3 ile Biten Biletler Daha mı Şanslıdır?

22 yıl boyunca incelenen yılbaşı çekilişlerine göre, büyük ikramiyeyi kazanan biletlerin %27'sinin son rakamı 3. Acaba bu bize, son rakamı 3 olan biletlerin büyük ikramiyeye daha yakın olduğunu gösterir mi? Bu sorunun cevabı kocaman bir "Hayır!". Bu yargının o kadar çok hatası var ki:

(1) Milli Piyango çekilişleri birbirinden bağımsızdır. Herhangi bir yıl yapılan çekilişin, önceki ya da sonraki yıllarda yapılan çekilişlere etkisi yoktur. 2002 yılında yapılan bir çekilişin, 2003 yılında yapılacak olan diğer bir çekilişe neden ve nasıl etkisi olsun? Ek olarak, Yılbaşı bizler için önemli olabilir ancak Milli Piyango biletlerinin, kendi aralarında konuşup Yılbaşı Çekilişi nedeni ile heyecanlandıklarını sanmıyorum. Eğer sayılarda, teknik nedenlerden kaynaklanan, bir düzensizlikten şüpheleniyorsanız; örneğin son çekiliş topunun üzerinde 3 yazmasının bizim bilmediğimiz bir nedeni varsa, bunu incelemenin yolu yıl boyunca yapılan bütün çekilişleri incelemektir, sadece Yılbaşı Çekilişini değil. Büyük ikramiye kazanan rakamları önceden tahmin edebileceğimizi söyleyebilmek için daha çok bilgiye ihtiyacımız var, aksi durumda "şans toplarının" canlı olduğunu ve bize mesaj vermeye çalıştıklarını düşünmek zorundayız.

(2) 22 yıllık Yılbaşı Çekilişi istatistikleri çok yetersiz bir örneklem sayısıdır. Olasılık kuramına göre, sonsuz gözlem söz konusu olduğunda, büyük ikramiyeyi kazanan biletlerin son rakamları 0 ile 9 arasında eşit dağılır. Son rakamın, örneğin, 3 olma olasılığı ile 7 olma olasılığı birbirine eşittir (%10). Sonsuz gözleme yakın bir gözlem sayısının kaç olduğunu söylemek anlamlı olmayacaktır ancak bunun 22 olmadığı kesin. İstatistik dersi almış herhangi bir kişi, yüzdeler arasında bir farklılık olup olmadığını sınayabilmek için hiç değilse 100 ayrı gözlem yapılması gerektiğini düşünecektir. İstatistikte yeralan büyük sayılar kanunu bize yargıya varmak için yeterli gözlem sayısına sahip olmamız gerektiğini öğütler, ancak insanlar genellikle bunun tersini de (küçük sayılar kanunu) doğru zannederler. Örneklem sayısı bu örnekte olduğu gibi yeterli sayıda değilse, bazı olayların diğerlerinden daha "olası" görünmesi doğaldır.

(3) Her şey bir yana, neden büyük ikramiyeyi kazanan biletlerin sadece son rakamına bakılmış? İlk rakamın ya da diğerlerinin hiç önemi yok mu? Yoksa, onlara da baktılar ama "ilginç" bir bulgu olmadığı için hiç bahsetmemeyi mi tercih ettiler?

Sonuç olarak Dr. Meral Yay'ın verdiği yüzdeler sadece oldukça kısıtlı bir örneklemin yüzde dağılımdan başka bir şey değildir. Oradaki yüzdeler, 22 çekilişteki frekansı yansıtmaktadır, asla bundan sonrasında ne olacağına dair herhangi bir bilgi içermez.

Astroloji ve Diğerleri

"Bileti sol elle çekmek" ve "kırmızı giymek" eleştiri yapamayacağımız kadar kötü argümanlar içeriyor. Rezzan Kiraz'ın ve Metin Yahya Üster'in dediklerini yapın ve eğer büyük ikramiyeyi kazanamazsanız da gidip kendilerinden hesap sorun. Size ne diyeceklerini düşünüyorsunuz? "Hmmmm demek olmadı, galiba yanıldık" ya da "Ben zaten sadece şansın biraz artacağını söylemiştim, deli misiniz, bu tür bir şey nasıl yıldızlara bağlı olur" mu derler yoksa "Demek ki yeterince konsantre olamamışsınız" ya da "Sizin yıldız haritanız, bu tür bir ödüle hazır olmadığınızı söylüyor zaten" mi?

Sahte bilimcilerin (Hüseyin Batuhan bunlara Şarlatan diyor) en önemli silahı, herkes için doğru olabilecek yargıları ortaya sürüp birilerinin oltaya takılmasını beklemek ve doğrulamacılıktır. Büyük ikramiye kime çıkarsa çıksın, Rezzan Kiraz bunun yıldızlarla ilgili olduğunu, Metin Yahya Üster de renklerin ve sayıların gücünün etkilediğini iddia edecektir. Olur da büyük ikramiye satılmayan biletlerde kalırsa ya da söz konusu sayılar kazanan biletin sayıları değilse, buna da bir açıklama bulacaklardır. Bundan emin olabilirsiniz.

Çeyrek Biletin Şansı

Nimet Özden "Çeyrek biletin adedi fazla olduğundan çıkma şansı tam ve yarım bilete göre daha fazladır." demiş. Bunca laf arasındaki tek doğru cümle.

18 Aralık 2003 (Güncelleme 31 Ocak 2003).